Obserwacje biologiczne i kalendarz prac w gospodarstwie ekologicznym - w czerwcu

Czerwiec to pełnia sezonu wegetacyjnego. W przyrodzie dzieje się niezmiernie dużo. W pierwszej połowie czerwca jesteśmy w okresie przejściowym pomiędzy pełnią wiosny, a wczesnym latem. Wczesne lato należy do astronomicznego lata i zaczyna się kwitnieniem żyta ozimego, bzu lekarskiego i lipy drobnolistnej, a kończy w porze dojrzewania wczesnych jagód. Czerwiec to także okres kwitnienia takich gatunków roślin, na które zwracaja uwagę alergicy: traw, szczawiu, pokrzywy i babki (wąskolistnej, szerokolistnej i średniej).

Głównym dostawcą pasz dla zwierząt przeżuwajacych są łąki. W tej chwili (pierwsza połow czerwca) kończy się okres optymalnego terminu koszenia łąk. Liczba pokosów na łące zależy od rodzaju i stopnia uwilgotnienia gleby oraz poziomu nawożenia. Najczęściej łąki są koszone dwukrotnie. Termin koszenia łąk ustala się nie na podstawie kalendarza, lecz stopnia rozwoju roślin. Najbardziej odpowiednim terminem koszenia jest okres, gdy zaczynają się kłosić gatunki traw występujące w przewadze. W tej fazie zawierają one dużo białka, łodygi nie są zdrewniałe, a wszystkie liście są zielone. Nie należy czekać aż trawy zakwitną gdyż otrzymuje się wówczas siano złej jakosci, a ponadto osłabia się rośliny i opóźnia termin zbioru drugiego, a w korzystnych warunkach także trzeciego pokosu. Przy późnym koszeniu wysiewają się nasiona wcześniej dojrzewajacych traw i chwastów roślin dwuliściennych, wskutek czego zmienia się skład gatunkowy roślin na łące.

Prace w sadzie obejmują następujace czynności:

• przerzedzanie zawiązków owocowych u grusz i jabłoni; przyjmuje się, że do osiągnięcia pełnego plonu owoców wystarczy zawiązanie pąków kwiatowych i wytworzenie owoców na ok. 1/3 krótkopędów; znaczna część odmian jabłoni ma tendencję do zawiązywania w korzystnych warunkach nadmiernej ilości pąków i zawiązków owocowych.
Wraz ze wzrostem liczby owoców na drzewie wzrasta plon, ale obniża się jego jakość - głównie maleje wielkość owoców; należy zatem znaleźć złoty środek; drogą do tego jest usuwanie nadmiaru kwiatów lub zawiązków owocowych; w zalążni jabłoni i grusz znajduje się do 30 zalążków, a liczba nasion w owocach zależy od liczby zapylonych zalążków; im więcej powstanie nasion tym większy będzie owoc, gdyż właśnie nasiona wytwarzają substancje hormonalne wzmagające jego wzrost; zawiązki owocowe, w których rozwija się tylko jedno lub dwa nasiona opadają same nie wytrzymując konkurencji z innymi (młode zawiązki współzawodniczą pomiędzy sobą o składniki pokarmowe i inne substancje produkowane przez liście); przerzedzanie zawiązków środkami chemicznymi potęguje jeszcze bardziej efekt wywołany konkurencją naturalną; odmiany jabłoni z grupy Red Delicious są bardzo wrażliwe na nierównomierne zapylenie, często można więc zobaczyć owoce niekształtne, na których rozwija się tylko jedna jego strona; takie niekształtne zawiązki powinny być usuwane w pierwszej kolejności; natomiast jabłonie odmiany Golden Delicious ze względu na swą wyjątkową plenność zawiązują nadmierną ilość zawiązków i to nawet po dokładnym chemicznym przerzedzeniu; efektem pozostawienia nadmiernej liczby zawiązków są owoce zbyt drobne i niesmaczne (bez ręcznego przerzedzania prawie nigdy nie uzyska się owoców dorodnych); niektóre odmiany jabłoni, takie jak: Close, Vista Bella, Ligol muszą być przerzedzane bardzo silnie (jeśli pozostawimy w ich krótkopędach 2 owoce zamiast 1 to jabłka są małe); pozostawienie na drzewie odpowiedniej liczby zawiązków ma też ogromne znaczenie dla utrzymania regularności owocowania; rozwijające się w młodych zawiązkach nasiona produkują duże ilości substancji wzrostowych (auksyn) które w wyższych stężeniach (przy zbyt dużej liczbie zawiązków) uniemożliwiają latem zawiązywanie pąków kwiatowych na rok przyszły; przy zbyt małej ilości zawiązków zachodzi proces odwrotny, tj zawiązywanie nadmiernej liczby pąków kwiatowych; w przypadku wielu odmian jabłoni ten cykl powoduje, że w jednym roku plony są duże, ale miernej jakości, a w drugim - małe ale owoce są nadmiernie wyrośnięte; są też takie odmiany (uporczywie owocujące co drugi rok) których tendencję przemiennego owocowania może przerwać jedynie ingerencja człowieka; przy doprowadzaniu drzew do regularnego owocowania niezmiernie ważny jest termin przerzedzania, a także odległość pozostawionych na drzewie zawiązków. Termin: w 1-2 dek VI - przerzedzanie wykonane nie tuż po kwitnieniu lecz znacznie później, np. po zakończeniu opadu czerwcowego (koniec VI) nie spełni swego zadania (przerzedzanie w tym czasie podwyższa jedynie wielkość i jakość owoców, ale nie doprowadza u odmian które plonują uporczywie przemiennie do owocowania co roku); zatem tylko wcześnie wykonany zabieg i rzadkie rozmieszczenie zawiązków stwarza korzystne warunki do uformowania dużej liczby pąków na rok przyszły (jak wiadomo pąki te tworzą się u odmian wczesnych już w VII); w celu uzyskania corocznego owocowania drzew najlepiej jest zastosować w roku silnego kwitnienia wczesne przerywanie zawiązków. Które zawiązki usuwamy - już po upływie 10-14 dni od początku kwitnienia jabłoni i grusz wyraźnie widać, które zawiązki w gronie kwiatostanowym są najbardziej wyrośnięte i te powinniśmy zostawić; są to przeważnie zawiązki szczytowe; w każdym kwiatostanie największy jest kwiat środkowy - otrzymuje on najwięcej związków pokarmowych i z niego powstaje zawiązek o największej liczbie komórek (największy); nowe komórki tworzą się głównie podczas kilku tygodni po kwitnieniu i zasadniczo po pierwszej dekadzie VI już nie dochodzi do zwiększenia ich liczby, a jedynie do powiększenia ich rozmiarów; małe zawiązki mają małą ilość komórek i dlatego powstają z nich małe owoce; jeśli zawiązki rosną po 2-3 - pozostawiamy na każdym krótkopędzie tylko jeden z nich, resztę usuwamy (często tych zawiązków jest i tak za dużo dlatego usuwamy także niektóre z nich); w pierwszej kolejności usuwamy zawiązki drobne, zniekształcone i uszkodzone przez choroby i szkodniki; pozostawiamy zawiązki najładniejsze rozmieszczone pojedynczo na krótkopędach i w miarę regularnych odstępach;na odmianach umiarkowanie rosnących/półkarłowych zawiązki pozostawiamy co 15-20 cm od siebie, a na karłowych - co 10-15 cm); na jeden zawiązek powinno przypadać 10-15 liści; na odmianach umiarkowanie rosnących/półkarłowych zawiązki pozostawiamy co 15-20 cm od siebie, a na karłowych - co 10-15 cm); na jeden zawiązek powinno przypadać 10-15 liści; doświadczenie pokazuje, że usuwane powinny być tylko zawiązki małe, które nigdy nie wyrosną na owoce duże, natomiast zawiązki duże, rosnące nawet w skupieniach - mogą wyrosnąć na owoce duże i dlatego należy je pozostawić; pierwsza fala opadania zawiązków ma miejsce zaraz po kwitnieniu i trwa przez 2-3 tygodnie, druga pojawia się w połowie czerwca (4-5 tyg po kwitnieniu); przerzedzanie ręczne najlepiej wykonać tuż po opadzie czerwcowym (około 6 tyg po kwitnieniu tj. po drugiej fali naturalnego opadania zawiązków), zawiązki należy zrywać bez szypułek - one powinny pozostać na krótkopędzie; zawiązek obejmujemy palcem wskazującym i przez naciśnięcie szypułki kciukiem ku sobie odrywamy zawiązek (szypułka po kilku dniach samoczynnie opada); w Ameryce przy przerzedzaniu odmian Red Delicious i Golden Delicious nie zostawia się najsilniejszych zawiązków wyrastających z głównego kwiatu w kwiatostanie (środkowego), lecz zawiązki średniej wielkości, aby średni ciężar jabłka nie przekraczał masy 120 g - czyli celem takiego przerzedzania jest uzyskanie owoców o ściśle określonej wielkości (jabłek o masie 110-120 gram); takie działanie zmniejsza poziom wystąpienia chorób fizjologicznych wywołanych brakiem wapnia (Ca) w owocach nadmiernie wyrośniętych; większość jabłoni w naszych warunkach kwitnie od pocz - poł V kiedy jeszcze mogą wystąpić przymrozki i w naturalny sposób przerzedzić kwiaty, albo je nawet wszystkie zmrozić (a tym samym przenieść całe owocowanie na rok następny); zdarza się czasem, że paki kwiatowe jabłoni i grusz niszczone są przez szkodnika - kwieciaka jabłkowca; jeżeli drzewo kwitnie bardzo obficie to kwieciak może w latach nadmiernego urodzaju spełnić nawet pożyteczną rolę (przerzedzi kwiaty i zmniejszy liczbę owoców na drzewie poprawiając w ten sposób ich jakość), natomiast w latach spodziewanego słabszego kwitnienia drzew kwieciak będzie szkodnikiem bardzo niebezpiecznym (należy go koniecznie zwalczać gdyż inaczej doprowadzi do zniszczenia wszystkich pąków kwiatowych); niektóre odmiany śliw i brzoskwini dla uzyskania atrakcyjnych owoców wymagają podobnego przerzedzania jak u jabłoni i grusz - nie należy się z tym jednak śpieszyć ponieważ u pestkowych bardzo dużo zawiązków opada samorzutnie przez cały VI; na śliwach młodziutkie zawiązki bardzo często są też niszczone masowo przez owocnice, a później - owocówki (mogą one doprowadzić do całkowitego nieurodzaju śliw i dlatego należy się skupić na ich eliminacji);
• uszczykiwanie pędów czereśni , które prowadzi do zmniejszenia rozmiarów koron drzew; wyrastające pędy skracamy nad 4-5 w pełni wykształconym liściem; po skróceniu pędów tworzą sie na nich głównie krótkopędy owoconośne; nie należy uszczykiwać pędów osiowych przedłużających koronę w porządanym kierunku;
• zabezpieczenie szczepień - do przeszczepianych konarów przymocowujemy patyki, a następnie przywiązujemy do tych podpór wyrastające ze zrazów pędy; sprawdzamy wiązania na przeszczepionych pędach; w miarę potrzeby przecinamy rafię użytą do obwiązywania miejsc szczepienia; rafia pozostawiona spowoduje, że wrzynać się będzie w korę hamując rozwój gałęzi; usuwamy wszystkie wilki wyrastające na przeszczepionej gałęzi w pobliżu zrazu, pozostałe uszczykujemy (usunie się je w roku przyszłym);
• usunięcie odrostów korzeniowych u drzew - w tym czasie pędy są jeszcze miękkie i można je łatwo oderwać; odrosty wyrastają masowo pod drzewami, które mają podkładki karłowe lub wstawki skarlające.

• przycięcie długopędów aronii - podobnie jak drzewa czereśni możemy zmniejszać rozmiary krzewów aronii; wyrastające silne długopędy pędy tniemy wówczas za 5 liściem od ich nasady; zabieg prowadzi do zagęszczenia krzewów, nie obniżając poziomu owocowania;
• przerzedzenie zawiązków u pigwowca - w trakcie zabiegu pozostawiamy jedynie owoce największe, rozmieszczone co 7-10 cm.

W uprawach maliny dbamy o:

• usunięcie pędów słabych i odrostów korzeniowych wyrastających poza rzędami roślin matecznych;
• nawadnianie: maliny mają duże wymagania wodne w okresie od końca kwitnienia, wzrostu zawiązków do zabarwienia się owoców i ich dojrzenia;
• mulczowanie - zwykle w 2 dek VI - przeprowadzamy drugie mulczowanie;
• przywiązanie młodych pędów do rusztowania rusztowania (zwykle na przełomie VI/VII).

Na plantacji borówki wysokiej dbamy o:

• o utrzymanie dobrej wilgotności gleby - warto pamietać, że przesuszenie gleby pod krzewami hamuje wzrost nowych pędów;
• utrzymanie takiej struktury pędów, która wzmaga owocowanie - w czerwcu, przy małej ilości pędów długich, można skracać wyrastające pędy 1-roczne na wysokości ok. 40 cm (rozgałęziają się wtedy na większą liczbę krótkich pędów zakończonych pąkami kwiatowymi).

U jagody kamczackiej wykonujemy cięcie prześwietlające w krzewach 5-7 letnich, robimy to tuż po zbiorach owoców; skupić się należy na rozluźnieniu środkowej części krzewów (rośliny owocują na końcach przyrostów zeszłorocznych; nowe pędy też wyrastają z wierzchołkowych części tych przyrostów).

U jeżyny skracamy pędy tegoroczne na wys. 160 cm od ziemi; niektóre odmiany bardzo dobrze reagują na pozostawienie bez cięcia i przygiecie do poziomu - z dolnych partii wyrastają wtedy odgałęzienia, które kwitną jeszcze w tym samym roku i owocują aż do mrozów.

Na plantacji winorośli:

• formujemy "głowę" u krzewów 1-rocznych i dwuletnich - kiedy pędy na młodych roślinach osiągną wysokość na których ma być uformowana głowa krzewu (miejsce rozgałęziania się rośliny w strefie owocującej), przycinamy go; zależnie od przyjętej formy prowadzenia krzewu może to być 20 cm - 60 cm lub ok. 1 m nad ziemią; pedy przycinamy tuż nad oczkami umieszczonymi na zadanej wysokości; z oczek niebawem wybiją pasierby, które również uszczykujemy u nasady; po tym zabiegu z głównego oczka wybiją pędy, którym pozwalamy dopiero rosnąć do jesieni; w drugim roku formowania krzewu (w 1 poł. VI) kontynuujemy formowanie pnia na młodych roślinach; gdy pędy wyrosłe ze zgrubienia utworzonego w roku ubiegłym (zgrubienie to węzeł nad którym uszczykiwaliśmy dwukrotnie wyrastające pędy) osiągną 30-40 cm długości lekko zginamy je w przeciwne strony i przywiązujemy do podpór;
• przeprowadzamy uszczykiwanie pędów kwitnących i wycinamy pędy bezpłodne nieprzydatnych do formowania korony; w VI trwa okres kwitnienia winorośli i wiemy już które pędy będą owocowały; uszczykujemy wówczas wierzchowłki pędów za 5-10 liściem nad ostatnim gronem; zabieg ten wpływa na lepsze wypełnienie gron i zwiększenie plonu; nie skracamy pędów na czopkach oraz na pędach słabo rozwiniętych;
• w VI sukcesywnie uszczykujemy pasierby i przywiązujemy pędy do rusztowania;
• warto przeprowadzić obserwacje zapylaczy (najczęściej winorośl zapylają robotnice trzmiela ogrodowego i leśnego).

Na plantacji truskawek przeprowadzamy:

• koszenie liści bezpośrednio po zbiorze owoców (czynność tę wykonujemy tylko u odmian nie powtarzających owocowania); zabieg wpływa korzystnie na plony, ułatwia zwalczanie roztocza truskawkowego, oraz hamuje niekorzystny dla owocowania i uprawy rozwój wąsów; młode plantacje kosimy na wysokość 3 cm, a starsze - 5 cm nad ziemią;
• selekcję roślin - rośliny zwłaszcza młode powinny być dokładnie przeglądane; te, które rozwijają się słabo i mają liście poskręcane należy wykopać wraz z przylegającą do korzeni ziemią i wynieść poza obręb uprawy;
• na likwidowanej plantacji truskawek (użytkowanej przez 3 i więcej lat), po orce i odpowiednim doprawieniu gleby, można wysiać nasiona fasoli szparagowej karłowej (odm. wczesne). w rozstawie 40 x 7-10 cm.

• siew nasion - przy siewie nasion w VI siewki można wysadzać na miejsca stałe już we IX; nasiona wysiewamy do skrzyneczki z ziemią kompostową, przykrywamy gazą i często podlewamy; gaza zapobiega odsłanianiu nasion w czasie podlewania i zmniejsza wysychanie powierzchni ziemi; gazę zdejmujemy gdy zaczną wyrastać pierwsze siewki; młode siewki najpierw wytwarzają po 2 owalne liścienie, a potem dopiero liście właściwe; roślinki pikujemy do małych doniczek lub do innej skrzyneczki, gdy wytworzą pierwszą parę listków właściwych; rozstawa wynosi 5 x 3 cm.

• obserwacje chorób i szkodników - w VI należy zwrócić uwagę na występowanie takich chorób jak: drobna plamistość liści drzew pestkowych, brunatna zgnilizna drzew ziarnkowych i pestkowych, opadzina liści porzeczek, amerykański mączniak agrestu; w tym okresie widoczne są objawy żerowania niektórych szkodników na jabłoni: przędziorków, mszyc, zwójkówek, owocówki jabłkóweczki i śliwkóweczki, znamionówki tarniówki, i pryszczarka na porzeczkach,
• założenie opasek chwytnych z papieru falistego na pnie jabłoni i śliw w celu wyłapania gąsienic owocówki jabłkóweczki i owocówki śliwkóweczki - czynność tę wykonujemy u śliw w połowie VI, u jabłoni - w końcu VI lub na pocz. VII; liczebność wymienionych szkodników można w ten sposób ograniczyć o ok. 50%; wczesne założenie opasek u śliw (w poł VI) umożliwia wyłapanie pierszego pokolenia gąsienic owocówki śliwkóweczki; orientacyjny termin wylęgu tego szkodnika przypada na koniec 1 dek VI, a owocówki jabłkóweczki - na początek 3 dek VI; paski z karbowanego papieru powinny mieć szerokość 20-25 cm; najwłaściwsze jest umieszczenie opasek w dolnej części pni (u śliw - 50 cm, a u jabłoni 60-80 cm od ziemi); przed założeniem należy górny brzeg opaski zagiąć pod siebie, aby utrudnić przejście gąsienic w górę pnia; opaski trzeba przeglądać co około 2 tygodnie, uwalniając znajdujące się pod nimi owady pożyteczne (np. biedronki), a niszcząc gąsienice owocówki o charakterystycznym różowym kolorze;
• wiśnie i aronia: śluzowica ciemna;
• śliwa i winorośl: misecznik śliwowiec;
• porzeczki, agrest: mszyce, pryszczarek porzeczkowiec pędowy, przeziernik porzeczkowiec, plamiec agreściak, brzęczak porzeczkowy (ten ostatni powoduje gołożer liści, larwy są żółtozielone z czarnymi brodawkami i zawiniętym odwłokiem, w zwalczaniu żerujących gąsienic wykorzystuje się fakt, że łatwo spadają z opanowanych pędów (należy otrząsać gałązki nad rozłożoną folią i usuwać opadłe gąsienice);
• maliny: możemy zaobserwować nasilenie uszkodzeń powodowanych przez: kwieciaka malinowca (podcina pąki kwiatowe); w VI są też obecne chrząszcze kistnika malinowca (robaczywi owoce i robi podłużne wżery w liściach); jest też aktywny pryszczarek malinowiec (tworzy galasy - w zimie lub na wiosnę należy wycinać i palić pędy ze zgrubieniami) oraz pryszczarek namalinek łodygowy (ważny jest oprysk zwłaszcza dolnych części pędów);
• truskawki: przędziorki (roztocz truskawkowy, przędziorek chmielowiec), grzyby porażające system korzeniowy;
• wszystkie rośliny: mszyce, gryzonie.

Na warzywniku pamiętamy o:

• siewie warzyw - w pierwszej dekadzie VI można jeszcze wysiewać nasiona kukurydzy cukrowej, fasolę szparagową, wczesne odmiany marchwi, a także buraki ćwikłowe na przechowanie;
• produkcji rozsady warzyw do uprawy jesiennej: w 1 poł VI siejemy na rozsadniku brukiew, brokuł i jarmuż; trzymiesięczny okres wzrostu karpieli gwarantuje uzyskanie dużych zgrubień (po 1,4-1,6 kg);
• sadzeniu rozsady warzyw - w dni pochmurne wysadzamy rozsadę średnio-późnych odmian kapusty, brukselki i kalarepy;
• potrzebie przerwania zasiewów marchwi, pietruszki, buraków i kopru - po przerywce rośliny baldaszkowe powinny pozostawać co 2-3 cm, a buraki - co 5 cm;
• przerywaniu fasolki szparagowej karłowej;
• wbiciu tyczek obok roślin po wzejściu fasoli tyczkowych (w 1 dek VI) - przy każdej tyczce należy zostawić tylko po 2 rośliny, jeśli jest ich więcej, to pędy są nadmiernie zagęszczone (należy wiedzieć, że rośliny tworzą dodatkowe pędy z kątów dolnych liści); rośliny, które mają 10-15 cm wysokości należy koniecznie obsypać;
• pogłównym nawożeniu warzyw korzeniowych (buraki, pietruszka, pasternak, skorzonera) (pocz VI);
• ostatnim nawożeniu cebuli (1 dek VI);
• obcięciu wybijających pędów kwiatostanowych u czosnku uprawnego (udowodniono dodatni wpływ tego zabiegu na plon roślin);
• zasileniu rabarbaru;
• podziale starych karp szczypiorku - tuż po zakończeniu kwitnienia obcinamy szczypiór i dzielimy stare karpy przesadzając je w dobrze nawiezioną ziemię.

• bób - duży problem w uprawie bobu stanowią: oprzędziki, strąkowiec bobowy, mszyce; pierwszy raz strąkowiec należy zwalczać w chwili, gdy wykształcają się najwcześniejsze strąki na dolnych okółkach; następny zabieg przypada, a kolejny. Strategia zwalczania strąkowca bobowego - strąkowiec bobowy ma długi okres przebywania na plantacji; chrząszcze nalatują na rośliny już przed kwitnieniem - najwięcej jaj składają na dolnych i środkowych okółkach; składanie jaj trwa zwykle do końca lipca; największe znaczenie ma niszczenie chrząszczy znajdujących się w materiale nasiennym (temu celowi służy używanie nasion 2-letnich lub starszych, co do których jesteśmy pewni, że nie zawierają dorosłych chrząszczy lub zaprawianie nasion); podstawowym sposobem zwalczania jest opryskiwanie chemiczne roślin insektycydami (pierwszy zabieg należy wykonać w okresie wykształcania się pierwszych strąków/na okółku dolnym; ma miejsce wtedy pełnia kwitnienia na całej łodydze; drugi zabieg - w okresie formowania się strąków na II okółku - ok. połowy VI; a trzeci/jeśli jest potrzebny - w 3 dek VI); z uwagi na zapylacze zabieg należy wykonać wieczorem, preparatami o krótkim okresie prewencji; strategia zwalczania mszyc na bobie: w gospodarstwach konwencjonalnych stosuje się zaprawianie nasion preparatem o silnym działaniu układowym (zabieg taki wyraźnie ogranicza występowanie mszyc we wczesnym okresie rozwoju bobu); w rolnictwie ekologicznym pewną skuteczność daje opryskanie roślin na początku pojawu mszyc (przed kwitnieniem) lub w chwili zakwitania I i II kwiatostanu preparatami zmieniającymi profil zapachowy bobu lub ograniczającymi żerowanie;
• groch siewny:oprzędziki, pachówka strąkóweczka (uprawy należy chronić przed pachówką przykrywając je siatką o drobnych oczkach tuż przed kwitnieniem roślin);
• marchew:zwalczanie połyśnicy marchwianki - szkodnik ten atakuje marchew, pietruszkę i seler; larwy połyśnicy żerują w korzeniach drążąc w nich chodniki; porażone korzenie brunatnieją i często gniją, a liście żółkną i zasychają; w znacznie mniejszym stopniu szkodnik występuje, gdy: teren uprawy jest otwarty (bez zakrzaczeń), późno siejemy tj. w kon IV i w V (najsilniej są porażane siewy wczesne tj. w III i 1 poł. IV) oraz gdy przerywane rośliny zabieramy z pola (wysychające rośliny bardzo silnie zwabiają połyśnice); do wyłapywania połyśnicy marchwianki i nasionnicy trześniówki stosuje się pułapki klejowe o różnym odcieniu koloru żółtego; w tym okresie może wystąpić również na marchwi bawełnica topolowo-marchwiowa; jest to mszyca pokryta białym nalotem, powodująca zahamowanie wzrostu roślin; w czerwcu na marchwi, szczególnie przy suchej pogodzie, mogą wystąpić mszyce powodujące skręcanie się liści; rośliny można chronić przed nimi profilaktycznie preparatami odstraszającymi lub zwalczać je po zauważeniu pierwszych szkodników;
• fasola szparagowa i na suche nasiona:ślimaki, strąkowiec fasolowy;
• buraki ćwikłowe: pchełki ziemne;
• rośliny cebulowe (czosnki, cebule) i liliowate: poskrzypka liliowa, śmietka cebulanka;
• rośliny kapustne: zwalczanie śmietki kapuścianej - w uprawie warzyw kapustnych śmietka kapuściana jest jednym z najważniejszych szkodników; jej larwy żerują w szyjce korzeniowej i na korzeniach, porażone rośliny zasychają; Zwalczanie mączlika na kapuście i brukwi - odstraszające działanie ma nasturcja i aksamitka sadzona między rzędami tych roślin; Zwalczanie bielinka kapustnika - w niektóre lata już w VI może masowo wystapić bielinek kapustnik i bielinek rzepnik, których gąsienice początkowo wyżerają małe otwory w liściach, a w późniejszym okresie mogą powodować gołożery;
• wszystkie rośliny: gryzonie.

Na rabatach kwietnych pamiętamy o:

• dzieleniu karp bylin: na przełomie V/VI dzielimy rośliny roślin, które już przekwitły: pierwiosnków, astra alpejskiego, skalnych floksów, rozchodników i in.;
• pogłównym nawożeniu bylin nawozami wieloskładnikowymi (róż, złocieni, konwalii i in.);
• właściwym cięciu kwiatów piwonii - kwiaty piwonii tniemy pozostawiając na pędach 1-3 liści od ziemi.; w 2 poł. VI po przekwitnieniu piwonii należy pozbierać z ziemi opadłe płatki kwiatowe (w ten sposób nie dopuszczamy do rozwoju pleśni) i usunąć torebki nasienne (zapobiegamy osłabieniu roślin);
• wycięciu przekwitłych pędów u kosaćców bródkowych (w 1 dek VI) - pędy wycinamy u nasady, w taki sposób by nie zniszczyć wielu liści; zaraz po kwitnieniu należy zastosować nawożenie doglebowe - nawozimy jak najdalej od kłączy i nasady liści;
• przesadzeniu lub rozmnożeniu roślin cebulowych - w 2 dek VI rozpoczyna się zbiór cebulek kwiatowych; do wykopywania tulipanów przystępuje się pod koniec VI tj. wówczas, gdy zaczyna brązowieć łuska okrywajaca cebulę. Późniejszy zbiór powoduje zwiększenie liczby cebul porażonych przez fuzariozę, ale także zbyt wczesne kopanie może spowodować tworzenie się tzw. twardej piętki, tzn. nieukorzenianie się cebul jesienią; cebule hiacyntów i narcyzów wykopuje sie wówczas, gdy liście są conajmniej do połowy zaschnięte; krokusy natomiast najlepiej wykopywać, gdy bulwy przybyszowe są jeszcze mocno złączone z zaschniętą bulwą mateczną i wtedy klon nie rozpada się przy zbiorze; cebule wszystkich gatunków roślin cebulowych trzeba chronić przed słońcem i dlatego bezpośrednio po zbiorze umieszcza się je w przechowalni, gdzie muszą szybko być wysuszone; temperatura powinna wynosić 20-23 oC, przy co najmniej 20-krotnej wymianie powietrza w ciągu godziny; jedynie cebule narcyzów mogą być wstępnie podsuszone na polu, a następnie dosuszone pod wiatą dla ochrony przed słońcem i deszczem; przy rozmnazaniu roślin na własne potrzeby cebule zaraz po wykopaniu sadzimy ponownie do ziemi;
• rozsadzeniu na pocz VI - (w trawniku) kęp przebiśniegów, krokusów, szafirka;
• cięciu krzewów po kwitnieniu: azalii, karagany, kolwicji, lilaków, jaśminowca;
• usunięciu zawiązków nasion różaneczników i azalii - w 1 poł VI po okwitnięciu roślin; w ten sposób poprawiamy kwitnienie krzewów w roku przyszłym (rośliny nie tracą energii na wytworzenie nasion);
• właściwym cięciu kwiatów róż - ścinając w VI pędy róż należy pamiętać, by pozostawić na roślinie odcinek z 2-3 liśćmi; górny liść odrywamy odsłaniając leżące u jego podstawy oczko; w ten sposób szybciej wybije następny pęd kwiatowy.

• w czerwcu zbieramy płatki róży (damasceńskiej, stulistnej, francuskiej, girlandowej, alpejskiej, sinej, Jundziłła, i najpopularniejszej - róży pomarszczonej; ich płatki służyć mogą do wyrobu środków leczniczych i pielęgnujących urodę: olejku i wody różanej, octu różanego, cukru różanego; roztarte z cukrem w moździerzu płatki różane wspaniale nadają do produkcji nadzienia do pączków i ciastek; kwiaty zależnie od liczby płatków mogą być pojedyncze, półpełne lub pełne; zbieramy też jadalne płatki jaśminu;
• w końcu VI przypada termin I pokosu ziół; rośliny tniemy 7-10 cm nad ziemią: hyzop - w okresie kwitnienia, lawendę - w pełni kwitnienia (oprócz ziela zcinamy również całe kłoski z kwiatami), melisę - na poczatku zakwitania, mietę - przed zakwitaniem (w okresie przedpołudniowym); estragon - na początku wiązania pączków kwiatowych; szałwię - w początkowym okresie kwitnienia (zcinać należy wierzchołki pędów); tymianek - na początku kwitnienia;
• w 1 poł VI - tniemy szczypiorek do mrożenia.

W czerwcu kończy latać porobnica włochatka; powoli staje się mniej aktywna także murarka ogrodowa, pszczolinka złocista i nożycówka pospolita; w pełnej aktywności jest porobnica czerwcowa i pszczolinka lędźwianowa; rozpoczynają latać miesiarki (długowłosa, ziemna, różówka, niedopaska, rdzawostopka i dwuzębna) i niektóre murarki (np. ostrożeniówka) oraz makatki (zbójnica, jasnoplamkia), a także porobnica drewniarka oraz kornutki - koniczynowa i wykowa; niebawem zacznie latać porobnica ruda oraz spójnice - lucernowa i dzwonkowa; w czerwcu aktywne są liczne gatunki pszczolinek, smuklików, samotek, a także rożyca pospolita i zadrzechnia fioletowa; czerwiec to czas aktywnego rozwoju rodzin trzmieli.

W walce ze szkodnikami trzeba liczyć bardziej na naturalnych wrogów szkodników niż na insektycydy. Tych można używać tylko wtedy gdy wzrost liczebności szkodników w danym okresie nie może być skutecznie zmniejszony przez owady drapieżne i pasożytnicze. Najlepiej użyć wtedy insektycydu selektywnego. Tylko na plantacjach zasiedlonych różnymi szkodnikami, pojawiają się naturalni ich wrogowie. W przypadku zachwiania tej równowagi i braku naturalnych wrogów corocznie na plantacji będą występować organizmy obniżające plony roślin - wtedy będziemy zmuszeni je zwalczać biologicznie lub chemicznie. W mojej sytuacji staram się nie oddziaływac na szkodniki występujące na krzewach i roślinach ozdobnych by mieć stałą populację organizmów, które będą regulowały ich liczebność na uprawach.

• ochrona skorków - na początku czerwca skorki opuszczają kryjówki ziemne i chętnie w nocy penetrują korony drzew i krzewów; mają nocny tryb życia i na roślinach poszukują głównie pokarmu białkowego w postaci mszyc, gąsienic motyli oraz innych owadów; w tym okresie należy mocować do pni drzew przeznaczone dla nich kasety, wypełniając je wcześniej zmierzwioną suchą trawą; skorki są wszystkożerne i mimo odżywiania się szkodnikami powodują nieraz pewne straty w siewkach warzyw, np. u fasoli, buraków, roślin ozdobnych (kasety przeznaczone dla skorków najlepiej stosować tylko w sadzie); samice składają jaja podczas zimy lub wczesną wiosną w gniazdach usytuowanych w podziemnych chodnikach, na głębokości około 5 cm; wylęgłe larwy pozostają w gnieździe do II stadium rozwojowego; rozpraszają się w VI i od tego czasu obserwuje się szkody na roślinach rosnacych przy ziemi; owady dorosłe żerują głównie w nocy, a w dzień przebywają w ukryciu; jeśli robiłyby duże szkody to zasiedlone kasety należy po pewnym czasie zdejmować i przenosić np. blisko róż.

Jak wiemy muchy ciągną do wszelkiego rodzaju odchodów i fermentujących substancji. Duże zagrożenie sanitarne stanowią wówczas gdy odwiedzaja spotykane na trawnikach odchody psów i kotów, a potem owoce przewidziane do konsumpcji. Z kolei osy społeczne (żądlące i tworzace papierowe kule) na początku sezonu nie stanowią zagrożenia, gdyż dorosłe odżywiają się sokiem wyciekającym z ran drzew lub nektarem roślin, a larwy pokarmem białkowym - złowionymi owadami. Później jednak - w okresie lipca, sierpnia i września uszkadzają owoce, któr szybko gniją i podlegają fermentacji. W pierwszej kolejności są uszkadzane owoce najlepiej wyrośniete i dojrzałe, najsłodsze. Największe spustoszenie osy robią na czereśniach, wczesnych jabłkach, a później na śliwach i winogronach. Nakłute owoce szybko gniją, porażając inne które rosną obok nich.

Aby ograniczyć liczbę much i os społecznych w ogrodzie można samemu zrobić dla nich pułapki z butelek plastikowych. W tym celu należy przyciąć je, tak by otrzymać rodzaj lejka i włożyć go do butelki odwrotną stroną. Na dno butelki najlepiej włożyć fermentujacy owoc lub wlać trochę wina lub soku, aby zapach się roznosił i przyciagał te owady. Zaopatrzone w uchwyt z drutu pułapki wieszamy w koronie drzew, najlepiej w oświetlonych niszach między konarami. Dla zwiększenia efektywności działania w butelce można zrobić na jej obwodzie niewielkie otwory (tuż pod lejkiem), które spowodują intensywniejsze rozchodzenie się zapachu.